Điểm bất thường khó tin trên thị trường dầu giữa xung đột Mỹ - Iran
Dù nguồn cung dầu toàn cầu bị “cắt đứt” tới 14 triệu thùng/ngày – mức gián đoạn lớn nhất lịch sử – giá dầu vẫn chỉ loanh quanh 110 USD/thùng, thấp hơn nhiều so với dự báo 150–200 USD. Thị trường dường như đang “bỏ qua” quy luật cung-cầu thông thường. Lý do nằm ở đâu?
Trong hơn hai tháng qua, chiến sự Mỹ - Iran đã khiến cả thế giới lo ngại về một “cú sốc dầu mỏ” kinh hoàng. Hàng loạt chuyên gia cảnh báo giá xăng dầu tăng vọt sẽ đẩy lạm phát lên cao, làm trầm trọng hóa chi phí sinh hoạt và kéo kinh tế Mỹ vào nguy cơ suy thoái.
Thế nhưng, thực tế lại diễn ra hoàn toàn trái ngược với những dự báo bi quan nhất.
Giá dầu “lạnh lùng” trước cú sốc lịch sử
Năm 2022, khi Nga tấn công Ukraine, thị trường chỉ lo ngại mất khoảng 3 triệu thùng/ngày (và thực tế không mất hẳn). Kết quả: giá dầu vọt lên trên 120 USD/thùng, xăng Mỹ chạm 5 USD/gallon.
Hôm nay, tình hình nghiêm trọng gấp bội. Eo biển Hormuz – “yết hầu” của nguồn dầu thế giới – bị gián đoạn khiến 14 triệu thùng/ngày biến mất khỏi thị trường. Đây là mức thiếu hụt lớn nhất từ trước đến nay. Vậy mà giá dầu hiện chỉ dao động quanh 110 USD/thùng, xăng Mỹ khoảng 4,39 USD/gallon.
Sự chênh lệch này khiến nhiều chuyên gia năng lượng phải lắc đầu: “Tôi từng nghĩ giá phải vượt 200 USD. Điều đang xảy ra thật khó tin”, ông Matt Smith, trưởng phân tích dầu thô tại Kpler, chia sẻ với CNN.
Cung – cầu không đủ để giải thích
Ban đầu, nhiều người nghĩ thế giới đã bù đắp được phần thiếu hụt bằng cách tăng sản xuất mạnh. Mỹ và một số khu vực khác quả thật đã đẩy sản lượng lên mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, con số tăng thêm vẫn quá nhỏ so với 14 triệu thùng/ngày bị mất.
Saudi Arabia và UAE có khả năng tăng mạnh, nhưng khi Hormuz bị phong tỏa, việc xuất khẩu dầu của họ cũng gặp khó khăn nghiêm trọng.
Một “lá chắn” quan trọng khác là tồn kho khổng lồ. Trước khi xung đột bùng nổ, thế giới đã có sẵn khoảng 580 triệu thùng dầu trên tàu và trong kho. Mỹ còn giải phóng dự trữ chiến lược và nới lỏng trừng phạt với dầu Nga. Những yếu tố này tạo ra vùng đệm đáng kể.
Theo JPMorgan, tất cả nguồn bổ sung chỉ bù được khoảng 8 triệu thùng/ngày. Còn lại, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm mạnh tới 4,3 triệu thùng/ngày – mức giảm sâu hơn cả khủng hoảng 2009.
Tại nhiều nước châu Á và Trung Đông, người dân không phải “muốn dùng ít” mà là không có dầu để mua. Ấn Độ ghi nhận tiêu thụ LPG (khí nấu ăn) giảm 13%, một số nhà máy nhựa phải đóng cửa vì thiếu nguyên liệu. Châu Âu thì lo thiếu nhiên liệu máy bay.
Yếu tố then chốt: Lòng tin vào Trump và trò chơi đầu cơ
Dù tính hết cung bổ sung lẫn nhu cầu giảm, thị trường vẫn còn thiếu hụt lớn. Vậy tại sao giá chưa “bùng nổ”?
Câu trả lời nằm ở thị trường tương lai và tâm lý đầu cơ. Nhiều nhà giao dịch đang đặt cược rằng Tổng thống Trump sẽ sớm rút Mỹ ra khỏi xung đột, giúp nguồn cung trở lại bình thường nhanh chóng.
Bà Helima Croft, chuyên gia hàng hóa tại RBC Capital Markets và cựu phân tích gia CIA, nhận định: “Nhà Trắng đã làm rất tốt việc thuyết phục thị trường rằng chiến sự sẽ sớm kết thúc”.
Rủi ro thực sự vẫn đang âm ỉ
Tuy nhiên, “lá chắn” tồn kho đang mỏng dần. Tuần trước, tồn kho dầu thô Mỹ giảm bất ngờ 6,2 triệu thùng. Mùa hè sắp tới – khi nhu cầu xăng và bay du lịch tăng cao – sẽ đẩy áp lực lên mạnh hơn.
Ông Matt Smith cảnh báo: “Nguồn cung toàn cầu đang ngày càng thắt chặt, nhưng giá dầu hiện tại chưa phản ánh đầy đủ rủi ro thực sự”.
Kết luận: Thị trường dầu lần này không chỉ là câu chuyện cung – cầu đơn thuần, mà còn là cuộc chơi của kỳ vọng chính trị, đầu cơ và tâm lý. Hiện tại, giá dầu đang “bình tĩnh lạ thường”. Nhưng lớp đệm an toàn chỉ còn tính bằng tháng. Khi nó cạn kiệt, cú sốc thực sự có thể mới bắt đầu.
Tỷ lệ win đạt 88,44%
Âm trạng thái chưa tới 1% (0.54%)
Tăng trưởng tài khoản đạt 66,72%
Tham gia cộng đồng GLĐT để được cài đặt và trải nghiệm xem thông số chi tiết
