Iran sắp “ngộp thở” vì hết chỗ chứa dầu
Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz khiến xuất khẩu dầu Iran giảm mạnh. Dù vẫn cố gắng xuất lén, Iran đang phải dùng cả tàu chở dầu cũ làm kho nổi ngoài khơi. Nếu không tìm được chỗ chứa, nước này có nguy cơ phải dừng khai thác – một đòn đánh mạnh vào kinh tế Iran và lợi thế lớn cho Mỹ trên bàn đàm phán.
Trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran leo thang, một “cuộc chiến thầm lặng” trên biển đang khiến Tehran gặp khó khăn nghiêm trọng. Eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch xuất khẩu dầu của Iran – bị Mỹ phong tỏa khiến dòng dầu chảy ra thế giới bị tắc nghẽn. Hậu quả không chỉ là mất thu nhập mà còn là nguy cơ “ngộp thở” vì dư thừa dầu thô không xuất được.
Xuất khẩu sụt giảm mạnh, nhưng chưa dừng hẳn
Theo dữ liệu từ Kpler, trước khi Mỹ siết chặt phong tỏa (tuần 6-12/4), Iran xuất khẩu trung bình 2,25 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Ngay tuần sau đó, con số giảm xuống chỉ còn 1,33 triệu thùng/ngày. Dù vậy, trung bình từ tháng 3 đến nay, Iran vẫn duy trì khoảng 1,8 triệu thùng/ngày nhờ “hạm đội bóng tối” – các tàu chở dầu bí mật thường xuyên chuyển hàng từ tàu sang tàu để né tránh sự kiểm soát.
Từ ngày 13/4, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) đã thiết lập đường phong tỏa dài từ biên giới Iran-Pakistan đến Oman. Đến nay, lực lượng Mỹ đã buộc ít nhất 45 tàu thương mại quay đầu. Hình ảnh vệ tinh cho thấy hàng loạt tàu lớn đang neo đậu ngoài khơi đảo Kharg và Chabahar, nhiều tàu tắt tín hiệu AIS để tránh bị phát hiện.
Giải pháp cuối cùng: Dùng tàu cũ làm “kho nổi”
Việc sản xuất dầu không thể bật tắt như vòi nước. Nếu dừng đột ngột, áp suất mỏ dầu giảm mạnh, nước có thể tràn vào gây hư hỏng lâu dài. Vì vậy, Iran buộc phải tiếp tục bơm dầu và tìm mọi cách lưu trữ.
Họ đã huy động cả những tàu chở dầu rất lớn (VLCC) cũ kỹ, có tàu hơn 30 năm tuổi, vốn đã ngừng hoạt động, để làm kho chứa tạm thời ngoài khơi vịnh Ba Tư. Chuyên gia Matt Smith của Kpler nhận định: “Việc Iran phải dùng đến VLCC cũ cho thấy xuất khẩu dầu của họ đang gặp khó khăn đến mức nào”.
Ngoài ra, Iran còn thử các tuyến thay thế như vận chuyển bằng đường sắt qua Afghanistan, nhưng công suất rất hạn chế. Theo chuyên gia Ali Vaez của International Crisis Group, lệnh phong tỏa của Mỹ đang tạo áp lực rõ rệt lên Tehran.
Áp lực kinh tế và lợi thế của Trump
Dầu mỏ chiếm 50-60% thu nhập ngoại tệ của Iran, trong đó gần 90% hướng tới Trung Quốc. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ước tính nếu xuất khẩu dầu bị chặn hoàn toàn, Iran sẽ thiệt hại tới 170 triệu USD mỗi ngày.
Tổng thống Donald Trump tỏ ra rất tự tin. Trong cuộc phỏng vấn gần đây với Fox News, ông khẳng định nếu Iran không xuất được dầu, “các đường ống sẽ nổ tung từ bên trong”. Ông tin rằng chiến lược phong tỏa đang phát huy tác dụng mạnh mẽ, giúp Mỹ có lợi thế lớn trên bàn đàm phán.
Dù một số phân tích cho rằng khả năng lưu trữ trên bờ của Iran vẫn còn vài triệu thùng, nhưng nguồn chứa này không phải vô hạn. Khi chỗ chứa cạn kiệt, Iran sẽ đối mặt với lựa chọn khó khăn: hoặc giảm sản lượng mạnh, hoặc chấp nhận rủi ro kỹ thuật nghiêm trọng.
Kết luận
Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ là hành động quân sự mà còn là đòn kinh tế sắc bén. Iran đang chạy đua với thời gian để tìm chỗ chứa dầu, trong khi Mỹ đang dần siết chặt vòng vây. Cuộc chơi này cho thấy dầu mỏ không chỉ là nguồn thu mà còn là “vũ khí” chiến lược quan trọng trong xung đột hiện nay.
Tỷ lệ win đạt 88,44%
Âm trạng thái chưa tới 1% (0.54%)
Tăng trưởng tài khoản đạt 66,72%
Tham gia cộng đồng GLĐT để được cài đặt và trải nghiệm xem thông số chi tiết
